Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου 2014

Τόκοι-Επιτόκια

Τα επιτόκια δρουν σε ένα ποσό $PV$ σε κάθε χρονική στιγμή και το προσαυξάνουν κατά ένα ποσοστό $i\%$ σύμφωνα με τον τύπο
$$PV \times i\%$$

Το θέμα είναι ότι η κάθε χρονική στιγμή δεν χρειάζεται να συμφωνεί με το ημερολογιακό έτος. Θα ακούσετε πολλές φορές για ετήσιο επιτόκιο αλλά ο τόκος να αποδίδεται κάθε εξάμηνο ή και τρίμηνο. Τότε θα χρειαστεί να προσαρμοστεί το επιτόκιο στο αντίστοιχο της απόδοσής του. Ας το δούμε με παραδείγματα:

Αν το ετήσιο επιτόκιο είναι $i\%$ και ο τόκος αποδίδεται κάθε εξάμηνο, το εξαμηνιαίο επιτόκιο θα είναι
$$\frac{i}{2}\%$$
Αν το ετήσιο επιτόκιο είναι $i\%$ και ο τόκος αποδίδεται κάθε μήνα, το μηνιαίο επιτόκιο θα είναι
$$\frac{i}{12}\%$$
Αν αντίστροφα το τριμηνιαίο επιτόκιο είναι $i\%$ και ο τόκος αποδίδεται κάθε μήνα, το μηνιαίο επιτόκιο θα είναι
$$\frac{i}{3}\%$$
κ.ο.κ.

Εδώ βέβαια υπάρχει και το παράδοξο ότι δοσμένου ενός επιτοκίου, διαφορετικοί χρόνοι θα δίνουν διαφορετικούς τόκους. Δηλαδή, με ετήσιο επιτόκιο $i\%$ δεν θα έχουμε ίδιο αποτέλεσμα αν το τοκίσουμε κάθε έτος ή κάθε εξάμηνο. Στην πρώτη περίπτωση θα έχουμε μελλοντική αξία
$$PV \left(1+i\%\right)$$
ενώ στην δεύτερη
$$PV \left(1+\frac{i}{2}\%\right)^{2}$$
Αν θέλουμε να διερευνήσουμε αυτή την απλή περίπτωση θα ισχύει η ισότητα μόνο όταν
$$PV \left(1+i\%\right)=PV \left(1+\frac{i}{2}\%\right)^{2} \\ 1+i\%=1+i\%+\frac{i^2}{4}\% \\ i=0\%$$

Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται και από την ανισότητα Bernoulli
$$\left(1+\frac{i}{n}\right)^n>1+i$$

Στο παρακάτω γράφημα βλέπετε για δοσμένο ετήσιο επιτόκιο, πώς αυξάνεται μία τιμή όταν μειώνεται ο χρόνος απόδοσης. Όσο πιο συχνά αποδίδεται ο τόκος, τόσο γρηγορότερα αυξάνεται και η μελλοντική τιμή.

Μελλοντική Aξία

Θεωρία

Ας έχουμε μόνο ένα ποσό PV (Present Value). Ας θεωρήσουμε ότι το ποσό αυτό τοκίζεται κάθε χρονική στιγμή με σύνθετο επιτόκιο i%. Τότε την πρώτη χρονική στιγμή το ποσό μας θα έχει προσαύξηση
$$PV \times i \% =PV\times \frac{i}{100}$$
Επειδή αυτό είναι ο τόκος, θα πρέπει να προστεθεί στην παρούσα τιμή. Έτσι προκύπτει
$$FV_{t=1}=PV+PV\times \frac{i}{100}=PV\left(1+\frac{i}{100}\right)$$
Το ποσό αυτό $FV_{1}$ θα είναι η παρούσα τιμή μετά από το πρώτο χρονικό διάστημα. Έτσι με τον ίδιο τρόπο για την δεύτερη χρονική στιγμή θα έχουμε
$$FV_{t=2}=FV_{t=1}+FV_{t=1}\times \frac{i}{100}=FV_{t=1}\left(1+\frac{i}{100}\right)$$
Και αν αντικαταστήσουμε θα έχουμε
$$FV_{t=2}=PV\left(1+\frac{i}{100}\right)\left(1+\frac{i}{100}\right)=PV\left(1+\frac{i}{100}\right)^{2}$$
Μετά από $n$ λοιπόν χρονικές στιγμές θα έχουμε το ποσό
$$FV_{t=n}=PV\left(1+\frac{i}{100}\right)^{n}$$

Ας μελετήσουμε όλες τις περιπτώσεις


Άγνωστο το $PV$

$$FV_{t=n}=PV\left(1+\frac{i}{100}\right)^{n} \implies PV=\frac{FV_{t=n}}{\left(1+\frac{i}{100}\right)^{n}}$$

Άγνωστο το $i$

$$FV_{t=n}=PV\left(1+\frac{i}{100}\right)^{n} \implies \frac{FV_{t=n}}{PV}=\left(1+\frac{i}{100}\right)^{n} \implies \\ \sqrt[n]{\frac{FV_{t=n}}{PV}}=1+\frac{i}{100} \implies \frac{i}{100}=\sqrt[n]{\frac{FV_{t=n}}{PV}}-1 \implies \\ i=100\left(\sqrt[n]{\frac{FV_{t=n}}{PV}}-1\right)$$

Άγνωστο το $n$

$$FV_{t=n}=PV\left(1+\frac{i}{100}\right)^{n} \implies \frac{FV_{t=n}}{PV}=\left(1+\frac{i}{100}\right)^{n} \implies \\ \ln{\frac{FV_{t=n}}{PV}}=n \ln{\left(1+\frac{i}{100}\right)} \implies \\ n=\frac{\ln{\frac{FV_{t=n}}{PV}}}{\ln{\left(1+\frac{i}{100}\right)}}$$

Παραδείγματα

  1. Να βρεθεί η μελλοντική αξία, για ετήσιο επιτόκιο 3% και ανατοκισμό για 12 χρόνια σε ποσό 123€ για 12 χρόνια (Απ. 175,369€)
  2. Το ίδιο για εξαμηνιαίο επιτόκιο 5% και ανατοκισμό για 30 χρόνια σε ποσό 52€ (Απ. 228,729€)
  3. Να βρεθεί το ετήσιο επιτόκιο, αν θέλουμε σε 15 χρόνια ένα ποσό 22€ να έχει αξία 115€ (Απ. 11,65%)
  4. Να βρεθεί σε πόσα χρόνια θα γίνω εκατομμυριούχος αν έχω ποσό 2500€ στην τράπεζα με ετήσιο επιτόκιο 2% που τοκίζει κάθε τρίμηνο (Απ. 1201.29 τρίμηνα ή 300.3 χρόνια)

    Υπολογιστικό φύλλο



    Όσοι θέλετε να παίξετε με το υπολογιστικό φύλλο (ή για επιβεβαίωση ασκήσεων) πατήστε εδώ

    Βίντεο με ασκήσεις

    Θα προστεθούν στο μέλλον